img_2789_300dpi-kopieren
08:53
01-05-2020

“Gebouw voor iedereen, ontworpen door iedereen”

Omdat de nood aan nieuwe infrastructuur voor sport, vrije tijd en cultuur hoog was, startte Stad Brugge in februari 2018 met de bouw van een nieuw multifunctioneel gebouw op de Xaverianensite in Sint-Michiels. POLO Architects leverde het winnende ontwerp, bouwgroep Artes Depret staat in voor de uitvoering. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan het uitnodigende en transparante gebouw. Sport en cultuur zijn er op innovatieve wijze verweven, waarbij hoogstaande architecturale kwaliteit en duurzaamheid in het oog springen.

De afgelopen jaren koos Stad Brugge tijdens elke legislatuur een andere deelgemeente om een multifunctioneel gebouw neer te zetten. De nood aan kwalitatieve sportinfrastructuur en culturele zalen is immers hoog. Deze keer werd voor de Xaverianensite in Sint-Michiels geopteerd. Het project zorgt ervoor dat de site naadloos aansluit bij de Vives-campus aan de overzijde van de straat. Dit met voldoende aandacht voor de nabijgelegen woonbuurten. Het trekt de bestaande esplanade door, herbekijkt de verkeersstromen en integreert sport en ontspanning in de open ruimte. Inzake grond en mogelijkheden werden goede afspraken gemaakt met Vives, eveneens omtrent gedeeld gebruik van ruimtes. Minou Esquenet (schepen van Klimaat, Energie, Milieubeleid, Smart City en Facilitair beheer Stad Brugge): “Energiezuinigheid, functionaliteit, architecturale kwaliteit, stedenbouwkundige kwaliteit, duurzaamheid en toegankelijkheid vormen de uitgangspunten van het project.”

Verweving sport en cultuur

Concreet was er behoefte aan een sporthal, sportvelden, een nieuwe bibliotheek, een polyvalente zaal met cafetaria en een bijhorende parking. De faciliteiten zullen onder andere ten dienste staan van lokale verenigingen. De bibliotheek wordt een laagdrempelige, gezellige ontmoetingsplek. Er worden ook nieuwe krachtbalvelden aangelegd voor Krachtbalclub Sint-Michiels. Vives zal eveneens gebruik kunnen maken van de sportinfrastructuur en multifunctionele buitensportvelden.

Architect Pieter Vercampt (POLO Architects): “Het samenbrengen en verweven van sport en cultuur is een boeiend gegeven. Dit vormt de basis van het ontwerp. Sport- en cultuurcentra zijn vaak eerder introverte gebouwen. We ambiëren een transparant, warm en uitnodigend gebouw, waar de levendigheid zowel binnen als buiten zichtbaar is. Het is voor iedereen ontworpen en dankzij intense dialoog met de buurt. De meerwaarde zit ook in de samenwerking met de Vives-site en nabijgelegen sportclubs.”

Het vestibuleplein, waar wandel- en fietspaden langs en over passeren, fungeert als ontvangstruimte. Het zeer toegankelijke plein versterkt de relatie tussen de Vives-campus en het nieuwe gemeenschapscentrum. De uitnodigende inkom is direct zichtbaar vanaf de Xaverianenstraat.

Binnen is de inkomfoyer als sociale ontmoetingsruimte het ankerpunt van de verschillende functies. De programma’s worden door de centraal georganiseerde overdekte promenade verbonden, waardoor ontmoetingen ontstaan tussen de bezoekers.

Vier bouwlagen

De vier bouwlagen bestaan uit twee bovengrondse en twee ondergrondse verdiepingen. Laatstgenoemde doen vooral dienst als parking, zowel voor de bezoekers van de Xaverianensite als voor Vives. Er zijn 232 parkeerplaatsen voorzien en er is ruimte voor 135 fietsen. De ondergrondse verdiepingen zijn met elkaar verbonden door een inrijhelling.

De twee bovengrondse bouwlagen huisvesten de sport-, vrijetijds- en cultuurfuncties die bereikbaar zijn via een centrale gang, die het hart is van het gebouw. Het gelijkvloers en de eerste verdieping staan in directe verbinding met elkaar via meerdere vides die doorlopen over de twee bouwlagen. De vides vormen de centrale promenade over twee verdiepingen die zicht bieden op al de functies via glazen wanden. Het gebouw is voorzien van een hellend dak en afgewerkt met een groendak waarin een lichtstraat zit die doorloopt over de volledige lengte van het gebouw.

dsc_0229-kopieren

Betonstructuur

De structuur bestaat voornamelijk uit ter plaatse gestort beton en prefab kolommen en balken met tussenin zichtbaar metselwerk. De structuur blijft in het gebouw grotendeels zichtbaar, wat bijzondere aandacht vereiste tijdens de uitvoering van de ruwbouwstructuur. De muren van de kleedkamers zijn in snelbouwsteen opgetrokken. De plafonds zijn niet verlaagd en de technieken zijn maximaal zichtbaar.
De tussenvloeren zijn uitgevoerd met holle welfsels en breedvloerplaten met een maximum overspanning van tien meter. In de centrale gang werden ter plaatse vloeren gestort met valbekisting. De vloer hangt deels op aan de bovenliggende structuren.

Er werd geopteerd voor eenvoud in kleur- en materiaalkeuze, wat ook sterk zichtbaar is in het interieur. De betonnen structuur, stalen elementen en afwerking in hout zijn de basis van de vormgeving.
Het hellend dak is een houten zadeldak met een lichte helling, dat gedragen wordt door houten spanten. De liggers hebben een overspanning van 28 meter en rusten op betonkolommen.

Architect Pieter Vercampt: “De massieve gevels bestaan uit een houten roostering aan de noordelijke kant en houtskeletpanelen aan de zuidelijke kant. Er werd geopteerd voor het karaktervolle en warme Fraké-hout. Om de levensduur van de gevels te maximaliseren kreeg het hout een thermische behandeling. Dit geeft het gebouw een mooie esthetische uitstraling, net als de claustra’s in hout. Het buitenschrijnwerk bestaat uit geanodiseerd aluminium in een donkerbronzen kleur. Een leuk detail aan de houten gevel is de regenwaterafvoer die aan de buitenkant zit, achter de betonnen kolommen.”

Keldermuren in één fase gestort

De keldermuren zijn in één fase op volle hoogte gestort. De muur, met een totale hoogte van 5,70 meter, loopt door van de funderingsplaat tot de afdek van het gelijkvloers. Het ‘Maximo’ bekistingssysteem biedt het voordeel dat alles aan één zijde kan worden dichtgezet en aangeslagen. Met het oog op een egaal geheel, werden bij het storten van de wanden trilblokken gebruikt.

foto-via-polo-architects-dsc_0138_300dpi-kopieren

Focus op duurzaamheid

Duurzaam bouwen was voor Stad Brugge een cruciaal aandachtspunt. Schepen Minou Esquenet: “Het gebouw is voorzien van duurzame en hernieuwbare energietechnieken en er werden ecologisch verantwoorde bouwmaterialen gebruikt.” Architect Pieter Vercampt: “Dit uit zich in onder meer de betonstructuur, het compacte bouwvolume, de doorgedreven isolatie, de EPB-aanvaarde bouwknopen, de massieve geveldelen, het thermisch gemodificeerde hout met hoge duurzaamheidsklasse, de beperking van glas in de buitengevels, de volledig mechanische verluchting en vloerverwarming op hoog rendement. De warmte wordt in het gebouw maximaal gerecupereerd en correct verdeeld. Maar duurzaamheid houdt ook in dat er gebouwd wordt voor iedereen: andersvaliden, slechtzienden… Ik denk aan de vele visuele aspecten, leuningen, hellingen en dergelijke, die in het hele gebouw zijn aangebracht.”

Groen karakter versterkt

De omgeving van de site werd eveneens opgewaardeerd, waarbij het gebouw en de omgeving elkaar versterken. De buitenaanleg werd toegewezen aan Buro Groen. Het groene karakter blijft behouden en wordt nog versterkt. Een nieuwe groene buffer zorgt voor visuele en akoestische privacy voor de omliggende woningen. Het uitgewassen beton verzacht de buitenomgeving.

Dankzij het compacte bouwvolume blijft de open ruimte rond het gebouw gevrijwaard als publieke groene ruimte. Het landhuis Sint Franciscus Xaverius blijft bestaan en behoudt zijn gemeenschapsfunctie. Voorts zijn er aan de zuidkant twee krachtbalvelden voorzien, een omnisportveld en petanquebaan.

BIM

BIM werd in dit project nog niet toegepast. Pieter Vercampt: “Ondertussen zijn we hier enorm in gegroeid. POLO Architects implementeert BIM momenteel maximaal. Onze bouwpartners hebben er ervaring mee, wat de opstartprocessen voor BIM-projecten vereenvoudigt. Het grote voordeel is dat er meer controle en anticipatie mogelijk is. De communicatie verloopt met BIM optimaal, aangezien de informatie altijd toegankelijk is voor het hele team.”



Sport, ontspanning en cultuur onder 2.400 m2 groendak

img_2805_300dpi-kopieren

De Xaverianensite is een multifunctioneel complex met sportieve, recreatieve en culturele invulling, gerealiseerd in opdracht van de stad Brugge op het grondgebied Sint-Michiels. Duurzaamheid, hernieuwbare energie en ecologisch verantwoorde bouwmaterialen waren belangrijke aandachtspunten bij dit project. Met het oog op een optimale waterbuffering en recuperatie van de regen mocht Green Building Projects uit Sint-Andries het hele complex van groendaken voorzien.

Gevarieerde en aangepaste beplanting

Green Building Projects was hiermee niet aan zijn proefstuk toe. Het bedrijf, dat nu acht medewerkers telt, specialiseert zich al sinds de oprichting in 2009 in groendaken en daktuinen. Recent breidde het zijn activiteiten uit met klassieke tuin- en omgevingsaanleg. Zaakvoerder Simon Perneel: “We hebben op de Xaverianensite ruim 2.400 m2 licht hellende daken tot een groendak omgevormd, met behulp van vormplaten uit geëxpandeerd polystyreen. De EPS platen, 75mm dik, komen los op de dakdichting en schuiven onderling in elkaar met een tand-en-groefsysteem. De platen zijn voorzien van overloopkanaaltjes, drainagegaten en bakjes die voor een waterbufferende capaciteit van 20 l/m2 zorgen.
De bakjes van de platen werden gevuld met een aangepast extra licht substraat. Het groendak werd ingezaaid met een mix van sedum, maar ook kruiden en bloemen zoals marjolein en bieslook. Zo’n mix is belangrijk, enerzijds om voldoende variëteit te waarborgen en anderzijds omdat het vaak moeilijk voorspelbaar is welke soorten het best zullen gedijen op een welbepaald groendak. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit zowel naar bezonning als naar schaduwplekken. Sedum is nu eenmaal geen schaduwplant, terwijl kruidenmengsels daar minder last van ondervinden.”

Uitdagingen: draagkracht en helling

Simon Perneel: “De opdracht hield voor ons wel enkele specifieke uitdagingen in, niet alleen omwille van de grootte van het project. Zo vertoonden de daken een helling van ruim 20°, waardoor we gebruik moesten maken van deze speciale drainageplaten die zowel het water efficiënt kunnen bufferen als het substraat op zijn plaats houden. Verder waren de daken maar voorzien op een maximale belasting van 50 kg verzadigd gewicht per m2, wat eigenlijk te weinig is voor een kwalitatieve opbouw. Daardoor was de toepassing van een licht systeem noodzakelijk, in combinatie met een licht substraat. Bij een maximale capaciteit weegt dat substraat maar 1,17 g/cm3. We zijn ervan overtuigd dat deze oplossing de best mogelijke was voor deze specifieke situatie. Een correcte planning en coördinatie lieten ons toe om, met twee ploegen van drie man, de hele klus te klaren in nauwelijks drie dagen.”


Maatwerkbedrijf uit Pittem levert mooi meubelwerk

Een prestigieus project als de Xaverianensite verdient ook op het vlak van meubilair het beste. Daarom klopte aannemingsbedrijf Artes Depret aan bij Cibo in Pittem, het interieur-maatwerkbedrijf met een voorgeschiedenis van zeven generaties én een veeleisend cliënteel. Sinds januari 2019 is het bedrijf in de nieuwe en goede handen van Benoit Lauweres. Samen met z’n vrouw Nathalie Vancompernolle; beiden vroegere mede-zaakvoerders van Natuursteenbedrijf Lanssens te Brugge, nam hij Cibo nv over.

Cibo stond in voor het maatwerkmeubilair in diverse ruimtes. Zo verzorgde het de inkombalie met bureauruimte, het vaste meubilair in de bibliotheek met RFID scansysteem, een ruime zitbank met kussens en een koffiehoek. De cultuurzaal voorzag het bedrijf van een multifunctioneel meubel, en het stond in voor de realisatie van vier keukenunits. Voor de sportzaal richtte Cibo 14 kleedkamers en vijf sanitaire cellen in. Dit alles in HPL witte berk, met frisse roze, groene en blauwe accenten.

Zorgvuldig teamwork

Alle elementen werden zorgvuldig opgemeten, gedetailleerd uitgetekend, minutieus geproduceerd en vooraf een eerste maal geassembleerd in het eigen atelier met het oog op een vlotte plaatsing achteraf op de werf. Ook hier deed Cibo zijn naam alle eer aan. Het bedrijf staat immers bekend om zijn hoogstaande, kwalitatieve realisaties die stuk voor stuk het resultaat zijn van inspirerend teamwork.


Akoestisch textiel verhoogt comfort

img_2800_300dpi-kopieren

Himpe-Desmet is een familiale onderneming, opgericht in 1981, waarbinnen twee generaties actief zijn. Het bedrijf is gespecialiseerd in de afwerking van grotere projecten, zoals hotels, ziekenhuizen en verzorgingsresidenties. Het beschikt over een volledig Belgisch team van stiksters en installateurs, die vanuit het eigen confectie-atelier in Izegem de West-Europese markt bedienen. Himpe-Desmet werd gecontacteerd om de akoestiek in de Xaverianensite  te verbeteren.

De Xaverianensite in Brugge is een gebouwencomplex met diverse, naast elkaar liggende publieke functies. Een bibliotheek en een cultuurzaal naast een danszaal en sportcomplex, dat vraagt natuurlijk de nodige aandacht op het vlak van akoestiek. Akoestisch textiel, vloerbekleding en geluidsabsorberende materialen kunnen daarbij een aanzienlijk verschil maken.

Himpe-Desmet beschikt over een ruim aanbod aan stoffen, gordijnen en tapijten die de galm in grote ruimtes met veel glas, beton en metaal sterk reduceren. Dankzij de toepassing van speciale gordijnen en decoratieve opgespannen stoffen, kan die galm teruggebracht worden tot een aanvaardbaar en comfortabel niveau.

Bij dit project plaatste Himpe-Desmet 300 m2 akoestisch materiaal met een geluidsabsorptiecoëfficiënt (alfa-waarde) van 0.85. Hierdoor wordt het geluid uit aanpalende ruimtes tegengehouden, wat de comfortbeleving sterk verbetert.


Weer een trapje hoger

Stima Metaalconstructie in Torhout is al tien jaar actief als fabrikant van (brand)trappen, leuningen, balustrades en diverse bouwconstructies in staal. Het bedrijf telt, naast de twee zaakvoerders, nog een tekenaar en zes technische medewerkers voor laswerken en montage. Een uitgebreid machinepark, oog voor detail, een optimale samenwerking met de toeleveranciers en goede afspraken staan garant voor een kwalitatief en duurzaam resultaat. Ook voor de Xaverianensite in Brugge mocht Stima een aanzienlijke bijdrage leveren.

Het bedrijf stond in voor de productie en montage van alle binnentrappen. Concreet ging het om twee trappen in de wandelgang, een trap in de bibliotheek en twee draaitrappen met verdreven treden die naar de tribune leiden.

Ook de realisatie van de buitentrappen nam Stima voor zijn rekening. In dit geval betrof het een buitentrap aan het judolokaal en twee trappen aan de wandelgang met bordes. Binnen- en buitentrappen samen tellen zo’n 160 treden.

Alle leuningen, zowel in als rondom het gebouw, waren goed voor ruim 400 lopende meter, die gepoederlakt werden. Hiervoor viel de keuze niet op een standaard RAL-kleur, maar werd geopteerd voor een kleur uit de Anodic Collection. Die heeft wat meer kleurschakeringen in zich, wat voor een afwerking zorgt die esthetischer en duurzamer is.

Spannende primeur

Voor de gevels van het complex leverde en plaatste Stima ruim twintig ton aan profielstaal en spanstaven, om de gewicht- en windbelasting van het gebouw op te vangen. In de wandelgangen bracht het bedrijf vijf ton profielstaal aan. Bijzonder veel aandacht werd besteed aan de toepassing van de spanstaven, aangezien het voor Stima over een primeur ging. Sindsdien heeft het Torhouts bedrijf nog een gelijkaardig project uitgevoerd met spanstaven.

Drie fasen

De montagewerkzaamheden werden in drie afzonderlijke fasen uitgevoerd. Tussen mei en juni 2018 bracht Stima het profielstaal en de spanstaven bij de gevels aan. In november en december ging alle aandacht naar de plaatsing van de binnentrappen. De laatste fase, in februari-maart van 2019, behelsde de plaatsing van de draaitrappen, leuningen en buitentrappen. Alles bijeen een vrij aanzienlijke opdracht met stevige uitdagingen, die met succes werden aangegaan. Daardoor staat Stima weer een trapje hoger.


Xaverianensite krijgt groene invulling

img_2815_300dpi-kopieren

Op de nieuwe Xaverianensite, recht tegenover de campus hogeschool Vives in Brugge, staat LVR Groenaanleg uit Aarsele in voor de beplanting. De werken worden in een eerste fase opgestart begin maart 2020. In een tweede fase, tijdens het volgende plantseizoen, zullen de resterende stukken afgewerkt worden.

Aangezien de Xaverianensite uitgaat van de Stad Brugge en met een sporthal, polyvalente ruimtes en openbare bibliotheek alle Brugge­lingen wil betrekken, werd uiteraard ook veel aandacht besteed aan een natuurlijke, groene omkadering.

LVR Groenaanleg werkt deze realisatie uit in opdracht van Artes Depret nv, de hoofdaannemer van het project. De te beplanten zones beslaan ruim 2.000 m2, plus 558 m2 in te zaaien gazon, alles gesitueerd rondom het gebouwencomplex. Er zijn enkele grote, opvallende bomen voorzien, waaronder tal van meerstammigen. Er worden ook 2.000 juniperus heesters aangeplant, in vakken. Verder zijn diverse vaste planten voorzien. Deze groene invulling past perfect binnen de publieke functie van het gebouwencomplex.


Zo houd je een oude eik in leven op een bouwwerf

Ides De Vlamynck, zaakvoerder van GreenID in Zedelgem, is European TreeWorker (ETW). Als specialist in boomverzorging is hij met zijn bedrijf dagelijks in de weer om bomen aan te planten, te verzorgen, te snoeien, te hakselen, uit te frezen of te klieven. Omwille van zijn ervaring met het behoud van bomen op bouwwerven, werd hij aangezocht om een oude eik op de Xaverianensite voor het nageslacht te bewaren.

De eik bevindt zich naast de plek waar het sportcomplex gebouwd zou worden. Het was onvermijdelijk dat de boom tijdens de graafwerken een deel van zijn wortelgestel zou verliezen en daardoor zou verzwakken. Ook werd het grondwater tijdens de werken kunstmatig op een laag peil gehouden. Om zijn overlevingskansen te vergroten moest de eik voorzien blijven van voldoende water. Hiertoe werd een druppelslang met timer geplaatst en werd zijn stam met jute omwikkeld.

Een standplaatsverbetering werd toegepast, waarbij de bodemafdekking met halfverteerde soorteigen houtsnippers moet zorgen voor extra wateropslag en -afgave én beschermen tegen schimmels en infecties. Als laatste ingreep werd een hekwerk rond de boom geplaatst om bodemverdichting tegen te gaan. Tijdens en na de werken werd de evolutie van de eik geruime tijd gevolgd. Een volwassen boom herstelt immers niet meteen van zoveel verlies aan fijne wortels.

De oude eik stelt het intussen weer uitstekend.

Tekst Tilly Baekelandt    |    Beeld Tilly Baekelandt/POLO Architects

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste trends en ontwikkelingen rondom de bouw en infra in West-Vlaanderen!

Lees ons « Privacy statement » voor nadere informatie.

Op de Werf partners

Bouwinfo

Gemeenschapscentrum Xaverianen in cijfers

Start werken: februari 2018

Einde werken: mei 2020

Oppervlakte: 5.225 m²

Bouwoppervlakte: 3.700 m²

Sport: 2.140 m²

Cultuur: 705 m²

Bibliotheek: 540 m²

Sociale ontmoetingsruimte/gemeenschappelijk: 232 m²

431 funderingspalen

4.000 m³ beton of 400 betonmixers

400 m³ zichtbeton met houtstructuur

Ondergrondse parking met 232 parkeerplaatsen en ruimte voor 135 fietsen

23.000 gewerkte manuren

brouwerij-d800_18-05-06_023-_300dpi-kopierencst571-kopieren