brouwerij-d800_18-05-06_023-_300dpi-kopieren
05:29
30-04-2020

Gebouwd voor de toekomst, met respect voor het verleden

Er komt weer leven in de brouwerij, op de vroegere brouwerijsite De Arend in hartje Kortemark. De oude gebouwen, die sinds 2003 leegstonden, werden afgebroken en maakten plaats voor een nieuw duurzaam gebouwencomplex. Het project is een ontwerp van Salens Architecten en omhelst de toekomst, met respect voor het verleden. Het karakter van de stedelijke bierbrouwerij en het erfgoedverhaal worden alle eer aangedaan. Dit weerspiegelt zich onder meer in de gerenoveerde schouw, het materiaalgebruik en de subtiele kleurtinten die verwijzen naar het bierverleden.

Waar de oude brouwerij vroeger een gesloten binnengebied was, is de site nu volledig verkeersvrij en publiek toegankelijk, door de aaneenschakeling van diverse pleinen. Er zijn ingangen via de Markt, Hospitaalstraat en Torhoutstraat, en er is een doorsteek voor voetgangers en fietsers naar de noordelijke kant.

Het project is een publiek-private samenwerking tussen de gemeente Kortemark, projectontwikkelaar CAAAP, aannemer Artes Depret en Salens Architecten. De nieuwe multifunctionele invulling omvat een bibliotheek, commerciële ruimtes, appartementen, woonzorgcentrum en assistentiewoningen. De rust wordt gegarandeerd door voldoende openbare ruimte, in combinatie met ondergronds parkeren. Het bovengronds parkeren wordt geclusterd door middel van parkeerhavens. In opdracht van Aldea Group realiseerde CAAAP Residentie De Bottelarij en Residentie De Foederie. Beide residenties maken deel uit van de herontwikkeling van de brouwerijsite.

brouwerij_19-08-12_032-kopieren

De uitbating van het woonzorgcentrum en de assistentiewoningen werd in handen gegeven van Orpea. De gemeente staat in voor het bibliotheekgebouw en vrijetijdscentrum en is ook de opdrachtgever voor de publieke aanleg. Evolta staat in voor de omgevingsaanleg, die onder meer bestaat uit groenpartijen, betonnen elementen en een verdiepte leesruimte aan de bibliotheek.

Uniform geheel

De totale oppervlakte van het project omvat 7.600 m². De oude brouwerij De Arend werd afgebroken, met behoud van enkele ankerpunten die naar het brouwerijverleden verwijzen. Het geheel bestaat uit drie L-vormige volumes, die de nieuwe pleinen definiëren. De pleinen, die uniform werden behandeld om rust en een geheel te creëren, zijn open ruimtes maar verwijzen naar de vroegere opslaghallen van de indertijd volledig dichtgebouwde brouwerij. ‘De Brouwsaele’ situeert zich aan de Markt, met twee doorsteken van de Markt naar de site. Op het gelijkvloers bevinden zich twee handelsruimtes, een gemeenschappelijke fietsenstalling en een publiek toilet. De bovenbouw omvat tien appartementen.

‘De Bottelarij’ is qua volume het grootst. Het nieuwbouwblok met vier bouwlagen geeft op de Torhoutstraat uit, met een inrit naar de ondergrondse parking. De ondergrondse bouwlaag (1.079m²) herbergt de technische ruimtes en een parkeerruimte voor 20 wagens. Het volledig uitgerust woonzorgcentrum beschikt over 31 kamers en gemeenschappelijke voorzieningen, waaronder meerdere leefruimtes, een kineruimte, keuken met restaurant en dergelijke meer, aangevuld met negen assistentiewoningen.

Blok C, dat samen met Blok D één gebouw is, bestaat uit de openbare bibliotheek en het vrijetijdscentrum, verspreid over twee verdiepingen en met een totale oppervlakte van iets meer dan 1.000 m². Blok D (‘De Mouttoren’) omvat woongelegenheden, waaronder twee appartementen boven de bibliotheek en drie studiolofts in de mouttoren. Het dak van de mouttoren is ingericht als dakterras. Architect Bavo Vereenooghe: “De centrale bibliotheek ligt in het hart van de site en is opgevat als een publieke ontmoetingsplaats rond de mouttoren. Deze ‘landmark’ met publiek terras en unieke vergezichten is een symbool van Kortemark. Dit is een voorbeeldproject inzake sterke verweving van private, sociale en publieke functies en integratie van nieuwe en oude elementen.” ‘De Fouderie’ is een residentie met 21 assistentiewoningen. In ‘Het Ketelhuis’ bevinden zich twee appartementen met toegang
in de Hospitaalstraat.

img_2725_300dpi-kopieren

Verwijzingen naar brouwerijverleden

Het nieuwe project vertelt het verhaal van de stedelijke bierbrouwerij. De verwijzingen naar het brouwerijverleden (koper, torens…) hebben een belangrijk dubbel effect. Ze houden enerzijds het belangrijke brouwersverleden, dat onlosmakelijk met de gemeente verweven is, levendig. Anderzijds fungeert het verleden als nieuwe identiteit voor het centrum van Kortemark.

Het verhaal krijgt vorm door de totaalsfeer. Die wordt langs de ene kant voelbaar door het bewaren van de schouwen en muren, en zit langs de andere kant vervat in de aanpak van de nieuwe architecturale en stedenbouwkundige uitwerking. Dit door het creëren van een hogere dichtheid, de verrassende open en gesloten ruimtes, de variërende gebouwentypologie en het eenvormig materiaalgebruik. Belangrijk is dat de mouttoren, die steeds centraal gelegen was en volledig vervlochten was in gebouwen, in de nieuwe situatie niet als artefact werd geïsoleerd, maar opgenomen werd in de nieuwe gebouwen.

Knipogen naar Hapkinbier

Het kleur- en materiaalgebruik refereert naar Hapkinbier: blond en karaktervol. Het kleurenpalet varieert van geel tot oker en bruin. Ook de kopertinten uit de brouwcultuur passen bij de geelbruine tinten. De ramen verwijzen naar de strakke stalen ramen van de voormalige brouwerij. Voor de aanleg van de buitenruimte wordt geput uit eenzelfde kleurenpalet van geelbruine tinten.

De bakstenen schouwen en mouttoren werden behouden. De baksteenkleur knipoogt met zijn geel- en okertinten eveneens naar de kleur van bier. De dakvolumes en aluminium gevelelementen refereren naar het koper van de vaten. Subtieler, maar ook zichtbaar aanwezig, is de profilering van het buitenschrijnwerk. De aluminiumprofielen hebben een profilering die naar het stalen schrijnwerk van het industriële verleden verwijst, net als de omkaderingselementen rond de ramen en openingen in de gevel. De subtiele crepi-elementen in de gevel maken het plaatje compleet.

Bavo Vereenooghe: “De bakstenen schouw, die volledig hersteld en gerenoveerd is, vormde een uitdaging. Ze vertoonde immers een knik. Een gespecialiseerde firma maakte een insnede om de schouw opnieuw recht te maken en in eer te herstellen. Net zoals het voormalige complex rond de centrale schoorstenen groeide, vormen zij ook in het nieuwe project de ankerpunten van het plan.  De nieuwe gebouwen omhelzen de schoorstenen, waardoor het erfgoedverhaal bewaard blijft en tevens het verhaal van de toekomst geschreven wordt.”


Tijdslijn

2009 – 2010 : in een 1e fase werd een architectuurwedstrijd georganiseerd door wvi, de West-Vlaamse Intercommunale, voor de projectsite van de voormalige mouterij-brouwerij De Arend (Louwaege), waarbij architectenbureau Salens Architecten als laureaat uit de bus kwam.

2010 – 2014 : in een 2e fase werd de onderhandelingsprocedure voor een publiek-private samenwerking uitgeschreven door de gemeente Kortemark. De kandidaatstelling van THV Artes Projects – Artes Group werd uiteindelijk weerhouden.

2013 – 2014 : sloopwerken

2015 – 2016 : verdere uitwerking van het ontwerp en vergunningentraject, verkavelingsaanvraag eind 2015, aanvraag bouw­vergunning eind 2015 en 2016

2017 – 2020 : bouwwerken


3.200 m2 platte daken geïsoleerd en waterdicht gemaakt

Voor het nieuwe gebouwencomplex met openbare bibliotheek, commerciële ruimtes en appartementen op de site van de voormalige brouwerij De Arend in Kortemark werd Gent-Asfalt aangezocht om de dakdichting uit te voeren.

Het team van Gent-Asfalt bracht op de verschillende platte daken een PIR isolatie aan. Om de vooropgestelde isolatienormen te halen, werden de isolatieplaten op de diverse bouwvolumes verwerkt in diktes van 12, 16, 18 en 20 cm. Bovenop de isolatie werd een bitumineuze dichting aangebracht in twee lagen.

Voor het dakdichtingsbedrijf uit Evergem betrof het hier toch wel een vrij aanzienlijke opdracht. Ruim 3.200 m2 platte daken werden waterdicht gemaakt en er moest speciale aandacht besteed worden aan de complexe aansluitingen en de technieken op het dak. De volledige opdracht werd gefaseerd uitgevoerd en nam zowat een jaar in beslag.



Groendak op site voormalige brouwerij is klein bier

brouwerij_19-08-12_001-kopieren

De voormalige site van brouwerij-mouterij De Arend in Kortemark kreeg een nieuwe bestemming. De gebouwen, die al sinds 2003 leeg stonden, werden afgebroken en maakten plaats voor een nieuwe openbare bibliotheek en commerciële ruimtes, in combinatie met appartementen, lofts, assistentiewoningen en een woonzorgcentrum. Uit duurzaamheidsoverwegingen werd beslist om met een groendak te werken. Die opdracht ging naar Green Building Projects uit Sint-Andries.

Drie-laags extensief

Green Building Projects spitst zich met zijn acht medewerkers al geruime tijd toe op groendaken en omgevingsaanleg. Simon Perneel, zaakvoerder van Green Building Projects: “De opdracht was voor ons qua grootte – we spreken hier over 211 m2 – geen bijzondere uitdaging, maar er waren wel een aantal beperkende omgevingsfactoren. Zo maakte de site deel uit van een moeilijk toegankelijk binnengebied. Met eigen speciale blaaswagens pompen we het substraat makkelijk honderd meter ver, waardoor we toch efficiënt, veilig en proper kunnen werken. We hebben hier een extensief drie-laags groendak gezet, met drainageplaten in HDPE, voorzien van bakjes en bedekt met een substraat van acht centimeter dik. Zo’n opbouw is noodzakelijk om een kwalitatief resultaat te bekomen. Ook moesten we voorzien in de plaatsing van 40 lopende meter polyester plantenbakken met siergrassen, die als afscheiding fungeren tussen het plat dak en de balkons van de woongelegenheden.”

brouwerij_19-08-12_019-_300dpi-kopieren

Licht en schaduw

“Bij de keuze van de beplanting moesten we rekening houden met een aantal schaduwrijke zones. Omdat we bij een groendak te maken hebben met een natuurlijke biotoop, is het soms moeilijk om vooraf in te schatten hoe bepaalde planten zullen reageren of uitgroeien. Een uitgekiende mix is dus noodzakelijk. We hebben hier zowel sedum-zaadgoed als droog-resistente bloemen en kruiden ingezaaid, zodat er altijd wel een soort de bovenhand kan nemen en voor een dichte, aaneengesloten begroeiing zorgen. Sedum houdt niet van schaduw, terwijl kruiden en bepaalde bloemensoorten daar wel goed kunnen gedijen. Aan de zaadmix zijn voedingselementen toegevoegd, en ontkiemingsmiddel, mycorrhiza en een organische kleefstof. De zaadmix, die we standaard toepassen, bevat ruim dertig variëteiten.”


TDM zorgt voor optimale bouwcoördinatie

TDM bouwcoördinatie uit Oosteeklo kreeg van hoofdaannemer Artes-Depret bij de brouwerijsite in Kortemark de opdracht toegewezen om de bouwwerken te coördineren en de isolatie- en metselwerken uit te voeren. Hiervoor werkten hun eigen ploegen nauw samen met deze van de hoofdaannemer. Een vlotte coördinatie maakte een vlekkeloos verloop van de werken mogelijk.

Voor de isolatie maakte TDM gebruik van Isover Multimax. Bij blok A en B van het project voerden ze de metselwerken in betonblokken uit. Het gevelmetselwerk werd gerealiseerd in een Wienerberger Archipolis gevelsteen van 240 X 65 X 40 mm. De stenen werden in wildverband geplaatst, met een 8 mm brede en uitgekrabde voeg. Leidraad bij het werk was het behoud van het oorspronkelijke karakter van de oude site.

Het metselwerk in betonblokken besloeg ongeveer 135 m2. Voor de totaliteit van de gevels ging het om 1.378 m2 en er werd ruim 1.476 m2 isolatiemateriaal geplaatst. TDM startte een eerste fase van de werken op in 2017 en momenteel wordt de laatste hand aan de afwerking gelegd.

Tekst  Tilly Baekelandt    |    Beeld Tilly Baekelandt – Johan Werbrouck

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste trends en ontwikkelingen rondom de bouw en infra in West-Vlaanderen!

Lees ons « Privacy statement » voor nadere informatie.

Op de Werf partners

foto-bij-schrijnwerk_300dpi-kopierenimg_2789_300dpi-kopieren