05:51
17-01-2020

Ronde Tafel | Wees alert voor asbest

Bent u voldoende op de hoogte?

Weet u dat er meer dan 3.500 asbesttoepassingen bestaan? Wie in de bouwsector werkt, komt vroeg of laat in aanraking met asbest, maar dit hoeft zeker niet problematisch te zijn. Alert en voldoende op de hoogte zijn is de boodschap. Op dat vlak is er echter nog werk aan de winkel, zo blijkt uit de rondetafel van Bouwunie binnen het kader van de nationale sensibiliserings- en preventiecampagne ‘Wees alert voor asbest’.

Rudy Rommens, welzijnsadviseur Constructiv | “Asbest verwijderen hoeft niet gevaarlijk te zijn als er op een correcte manier met asbesthoudende materialen wordt omgesprongen.”

 

Meer dan 3.500 toepassingen

Asbest is de verzamelnaam voor een aantal mineralen dat in de natuur voorkomt. Deze zijn opgebouwd uit microscopisch kleine vezels die met het blote oog niet waarneembaar zijn. Het materiaal werd in de tweede helft van de 20ste eeuw massaal gebruikt omwille van diverse interessante eigenschappen: goedkoop, sterk, niet brandbaar en isolerend. Voor woningen die tussen 1950 en 2000 werden gebouwd of grondig verbouwd, bestaat een grote kans dat ze asbest bevatten. Zelfs na 2000 kan niet helemaal uitgesloten worden dat asbesthoudende materialen gebruikt werden bij renovaties. Er zijn immers meer dan 3.500 toepassingen gekend. Enkele van de meest bekende zijn dakbedekking zoals grijze golfplaten, isolatiemateriaal, oude rioolbuizen en oude vloerbekleding. Minder gekende voorbeelden zijn oude wandbekledingen, asbesthoudend pleisterwerk of afscheidingswanden van urinoirs.

Luc Proesmans, adviseur sociale zaken en veiligheid Bouwunie | Over de deskundige die de asbestinventaris opstelt: “De vraag is: kan men op korte tijd deskundig worden in 3.500 toepassingen?”

 

Sterke nationale sensibiliserings- en preventiecampagne

Asbest kan wel degelijk gevaarlijk zijn als vrijgekomen vezels ingeademd worden. Dit kan namelijk talrijke mogelijke gezondheidsproblemen tot gevolg hebben, die zich pas 20 tot 40 jaar later manifesteren.
Met de nationale sensibiliserings- en preventiecampagne ‘Wees alert voor asbest’ willen Fedris (het Federaal agentschap voor beroepsrisico’s) en Constructiv (de dienstverlenende organisatie van en voor de bouwsector) u bewustmaken van de risico’s die blootstelling aan asbestvezels met zich meebrengt. Tegelijk wil men aantonen dat asbest verwijderen niet gevaarlijk hoeft te zijn als er op een correcte manier met asbesthoudende materialen wordt omgesprongen. Rudy Rommens (welzijnsadviseur van het regionaal Constructiv-kantoor West-Vlaanderen): “De sterkte van de huidige campagne is dat iedereen er mee bezig is: zowel de vakorganisaties, de overheid, OVAM, de milieuambtenaren, de media enzoverder. Er is geen discussie meer: er is een potentieel gevaar. Alles begint bij erkennen en weten.”

Men schat dat er in Vlaanderen 2.200.000 ton asbest aanwezig is in 2.800.000 particuliere woningen en 300.000 à 400.000 gebouwen. Het is goed mogelijk dat er in de toekomst schadeclaims komen van personen die te maken krijgen met ziektes, waar van bewezen kan worden dat deze asbestgerelateerd zijn. In deze gevallen zal naar de historiek van de betrokken persoon worden gekeken: waar heeft hij/zij gewerkt, in welke gebouwen en dergelijke meer.

Ignace Braecke, projectmanager Intercommunale Leiedal | “Het is belangrijk om tot werkbare, betaalbare en veilige oplossingen te komen en die ook te communiceren naar de buurtbewoners.”

 

Belang kwalitatieve asbestinventaris

De asbestinventaris beschrijft alle asbesthoudende materialen in een gebouw of werkzone. Het document wordt opgesteld na inspectie ter plaatse. Rudy Rommens: “Elke werkgever moet sinds 1995 in het bezit zijn van een asbestinventaris van zijn gebouwen. Deze verplichting geldt echter alleen voor werkgevers, niet voor particulieren. Indien een aannemer werkzaamheden moet uitvoeren op een plaats waarvoor geen asbestinventaris aanwezig is en hij vermoedt dat het gaat om asbesthoudende materialen, dan moet hij een staal laten onderzoeken door een erkend laboratorium alvorens hij de werken mag starten. Tegen 2022 zal in Vlaanderen een asbestinventarisatieattest voor gebouweigenaars verplicht worden bij vastgoedtransacties. Geen asbestinventaris betekent geen notarisakte. Zoals het er nu naar uitziet, zal elk gebouw tegen 2032 een inventaris moeten hebben. Die kan momenteel worden opgesteld door iedereen die zich deskundig noemt in de materie. Er gaan echter stemmen op om hier een examen aan te koppelen.”

Koen Vandeburie, zaakvoerder Geldhof-Vermeersch | “Jongeren in het bouwonderwijs reeds informeren en
sensibiliseren inzake asbest.”

 

Kristof Devenijns (zaakvoerder studiebureau B2ASC) is gespecialiseerd in asbestinventarissen voor projectontwikkelaars, OVAM, scholen en architecten: “Veel particulieren kunnen geen asbestinventaris voorleggen, terwijl de werkzaamheden toch worden gestart. Dit is niet helemaal volgens de regels. Veel zaken zijn niet zichtbaar met het blote oog. Particulieren of eigenaars zouden verplicht moeten worden om een asbestinventaris te laten opmaken.” Luc Proesmans (adviseur sociale zaken en veiligheid Bouwunie): “Er moet zo kwalitatief mogelijk te werk worden gegaan om de koper zekerheid te geven. De deskundigen die de inventarissen opstellen, dienen ook effectief deskundig te zijn. Maar de vraag is: kan men op korte tijd deskundig worden in 3.500 toepassingen?”

Piet Dekocker, preventiedeskundige niveau 1, Liantis | “Er is een nieuw KB in de maak dat een verstrenging van
de asbestinventaris inhoudt.”

 

Wat kan en mag?

Zoals eerder gezegd, hoeft asbest niet per definitie gevaarlijk te zijn. De belangrijkste regel is: gaat het om asbest in hechtgebonden vorm en kunnen de materialen verwijderd worden zonder ze te breken? Dan mag de particulier dit, mits het in acht nemen van een aantal voorzorgsmaatregelen, zelf verwijderen. Op deze regel zijn echter heel wat uitzonderingen, bijvoorbeeld wanneer de materialen in slechte staat zijn of wanneer ze al barsten of breuken vertonen. Indien het om losgebonden asbest gaat, zoals asbesthoudende isolatie rond leidingen, moet altijd een beroep gedaan worden op een erkend asbestverwijderend bedrijf.

Werkgevers die geconfronteerd worden met het verwijderen van asbesthoudende materialen, zijn volgens de federale arbeidswetgeving verplicht om de werknemers die deze werken zullen uitvoeren, de nodige opleidingen te laten volgen. Er bestaan diverse verwijderingsmethodes, waarbij sommige technieken enkel mogen worden uitgevoerd door erkende asbestverwijderende bedrijven, bijvoorbeeld de couveusezakmethode of de methode van de hermetische zone.

Bart Bataille, dakgroep Naessens | “Wij laten voor, na en tijdens de werken metingen uitvoeren, kwestie van zware dossiers te vermijden.”

 

Rudy Rommens: “De wetgever is duidelijk. Men moet te allen tijde kunnen garanderen dat het aantal vezels in de lucht, via bijvoorbeeld de fixatiemethode, onder de 0,01 vezels per cm³ zit. Dossiers moeten veertig jaar worden bijgehouden. Aannemers die het goed aanpakken, hun opleidingen verzorgen en plichtsgetrouw de aanwezigheid van asbest melden aan hun externe dienst, hebben niets te vrezen.” Bart Bataille (Dakgroep Naessens): “Wij laten voor, na en tijdens de werken metingen uitvoeren, kwestie van zware dossiers te vermijden. Asbest is immers niet altijd zichtbaar. We zijn vragende partij naar meer duidelijkheid voor het geval er toch iets verkeerd loopt of wanneer na metingen blijkt dat er toch asbest aanwezig is. Zeker bij particuliere woningen is er een schemerzone.”

Koen Vandebuerie (zaakvoerder Geldhof-Vermeersch; dakwerken, gevelbekleding en snelle dakherstellingen voor agro- en industriebouw): “Het is heel belangrijk om vooraf een meting uit te voeren. Wij hebben het meegemaakt dat er voor de werken via monsterafname asbest gevonden werd. Was er geen meting geweest, dan was het goed mogelijk dat we ten onrechte werden beschuldigd. Andere aandachtspunten zijn het veilig ledigen van de stofzuiger en goed aansluitende gelaatsmaskers. Het zijn kleine zaken die een wereld van verschil maken.”

Kristof Devenijns, zaakvoerder studiebureau B2ASC | Over de site De Voerman in Anzegem: “In het puin zitten op bepaalde plaatsen asbesthoudende brokstukken. Hierdoor wordt het volledig terrein van 3,5 ha als asbestverdacht beschouwd.”

 

Bijzondere aandacht voor installateurs en elektriciens

Piet Dekocker (preventiedeskundige niveau 1, Liantis) merkt op dat er bij kmo’s vaak een grote onwetendheid is inzake asbest: “Installateurs sanitair/cv en elektriciens lopen nog te vaak een risico. Zij moeten soms snel lekken herstellen in kleine ruimtes waar ze blootgesteld kunnen worden aan een grote piek van losgebonden asbest. De chauffageketels in de kelders van oude stadswoningen die aan vervanging toe zijn, vormen eveneens een gevaar. Soms worden ketels afgebroken zonder dat men weet dat er een gevaar is voor asbest, terwijl het over losgebonden asbest gaat die enkel mag verwijderd worden door een erkende asbestverwijderaar. Positief is dat er binnen dit kader een nieuw KB in de maak is dat een verstrenging van de asbestinventaris inhoudt. ”

Timothy Geerts, diensthoofd Grondwijzer | “Sinds 1 april is er een leidraad asbest in voege die geldt voor het grondverzet in Vlaanderen. Deze leidraad wijst deskundigen erop meer aandacht te besteden aan de potentiële aanwezigheid van asbest in de ondergrond.”

 

Opleidingen vernieuwen

Piet Dekocker geeft sinds 2008 de opleiding Asbest eenvoudige handelingen, die volgens hem aan herziening toe is: “Veel werkgevers laten weten dat het een hele opgave is om hun medewerkers voor deze opleiding te motiveren. De inhoud wordt momenteel vastgelegd door de overheid en is vooral theoretisch. Er moet meer diversificatie zijn, het moet kwalitatiever en praktijkgerichter. Ik denk aan een praktijkluik op de werf, waar men samen tot oplossingen komt.”

Luc Proesmans: “We hebben reeds aangegeven dat de opleidingen moeten herbekeken worden. Nu zijn ze puur theoretisch. We pleiten voor meer praktijk en specifieke opleidingen per sector. Dit hoeft niet jaarlijks te zijn. We stellen tevens voor om een tweede, meer diepgaande opleiding te voorzien voor bevoegde personen.”

Vincent Decruyenaere,
provinciaal secretaris Bouwunie West-Vlaanderen

 

Het panel geeft nog mee dat het interessant zou zijn om een databank op te richten met de gegevens van aannemers die een opleiding ‘Asbest eenvoudige handelingen’ hebben gevolgd. Momenteel worden enkel de erkende asbestverwijderaars door de FOD WASO opgelijst.


Nuttige info en sites

www.alertvoorasbest.be

www.werk.belgie.be/lijst_asbestverwijderaars

www.werk.belgie.be/asbest_in_materialen.aspx

www.beswic.be/nl/themas/gevaarlijke-stoffen/asbest

www.vlaanderen.be

www.ovam.be/asbest

www.leefmilieu.brussels/themas/gebouwen/het-beheer-van-mijn-gebouw/asbest

Een vermoeden van asbest? Download de app AsbestCheck NL

App store: https://apps.apple.com/nl/app/checkamiante/id1435137736?ls=1&mt=6

Google Play: https://play.google.com/store/apps/details?id=be.constructiv.asbest

Download alle documenten, preventiefiches en dergelijke via www.buildingyourlearning.be

Boek advocaat Bram Vandromme – Asbest. Niet wachten tot het stof gaat liggen


Bouwunie zal zich op de vaststellingen van deze rondetafel baseren om haar standpunten te bepalen in gesprekken met overheden en beleidsmakers. Dit met het oog op een kmo-vriendelijke houding inzake de problematiek.

Namen deel aan de rondetafel: Bart Bataille (Dakgroep Naessens), Ignace Braecke (projectmanager intercommunale Leiedal), Vincent Decruyenaere (moderator, provinciaal coördinator Bouwunie West-Vlaanderen), Piet Dekocker (preventiedeskundige niveau 1, Liantis), Kristof Devenijns (zaakvoerder studiebureau B2ASC), Timothy Geerts (diensthoofd Grondwijzer, erkende bodembeheerorganisatie), Luc Proesmans (adviseur sociale zaken en veiligheid Bouwunie), Rudy Rommens (welzijnsadviseur regionaal Constructiv-kantoor West-Vlaanderen), Koen Vandeburie (zaakvoerder Geldhof-Vermeersch)

Tekst Tilly Baekelandt    |    Beeld Kurt Desplenter

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste trends en ontwikkelingen rondom de bouw en infra in West-Vlaanderen!

Lees ons « Privacy statement » voor nadere informatie.

Projectinfo

Leidraad asbest bij grondverzet

Timothy Geerts (diensthoofd Grondwijzer, erkende bodembeheerorganisatie) wijst er op dat in het verleden weinig aandacht werd besteed aan grond die opgemengd is met puin: “Het algemeen voortschrijdend inzicht en het huidig asbestbeleid zorgden voor meer focus op de puinhoudende gronden. Sinds 1 april is een leidraad asbest in voege die geldt voor het grondverzet in Vlaanderen. Het is een soort code van goede praktijk die OVAM heeft uitgewerkt. Deze leidraad wijst deskundigen erop meer aandacht te besteden aan de potentiële aanwezigheid van asbest in de ondergrond. Puin moet een trigger zijn om extra te focussen op asbest. Wij leveren pas een conformiteitsverklaring af als we van mening zijn dat de leidraad voldoende gevolgd is. Er wordt niet enkel toegespitst op puin, maar ook op afdruipzones. Dit zijn zones waar regenwater van een asbesthoudend dak op een onverharde ondergrond stroomt, waardoor een oppervlakkige bodemverontreiniging met vrije asbestvezels veroorzaakt wordt.”

De site De Voerman in Anzegem, een project van intercommunale Leiedal, is binnen deze context een actueel voorbeeld. Kristof Devenijns: “Het gaat over een terrein van 3,5 ha dat volledig verhard is. Om zicht te krijgen op de samenstelling van de ondergrond, werden verspreid over het ganse terrein een dertigtal kijkvensters gemaakt. Zo ontdekten we een puinaanleg onder de verhardingen en dit tot wel anderhalve meter dik. In het puin zitten op bepaalde plaatsen asbesthoudende brokstukken, waardoor het volledige terrein als asbestverdacht wordt beschouwd.”

Ignace Braecke (projectmanager Intercommunale Leiedal): “We streven als intercommunale naar kwalitatieve lange-termijnoplossingen. We proberen zo doordacht mogelijk met problemen om te gaan. Zo hebben we onze ideeën afgetoetst met Kristof Devenijns, OVAM en FOD WASO. We kwamen tot een oplossing waarbij de meest kritieke zones eerst worden verwijderd. In de asbestverdachte zones passen we een methode toe die correct en beheersbaar is: afgraven met voldoende verneveling, zeven in verschillende fracties en bemonsteren. Het is belangrijk om tot werkbare, betaalbare en veilige oplossingen te komen en die ook te communiceren naar de buurtbewoners.”

Lees meer over: Asbest , Ronde tafel

Op de Werf partners